آمار آیا دموکراسی اسلامی هم وجود دارد؟ - باغ مخفی
X
تبلیغات
کالج کارآفرینی تیوان
زمان ثبت : پنج‌شنبه 28 شهریور‌ماه سال 1387 در ساعت 10:02 ب.ظ
نویسنده : علی محمد طباطبایی
عنوان : آیا دموکراسی اسلامی هم وجود دارد؟

مجالس، پادشاهان و شوراهای قبیله ای

بخش اول

دانیل استاینورت و برنارد زاند

برگردان علی محمد طباطبایی 

 

 

1300 سال است که مسلمانان درگیر جستجوی شکل درستی از حکومت برای  

خود هستند.  در کشورهای آنها مجالس قانون گذاری وجود دارد و گاهی  

هم در بسیاری از کشورهای آنها گروه های مخالف سیاسی دیده 

 می شود، اما به عنوان یک قاعده کلی تصمیم های سیاسی  

بر توافقات میان گروه ها و خانواده های 

 قبیله ای استوار است.

اگر دموکراسی هرگز در کشورهای عربی دوستانی هم داشته باشد این در میان خانواده سلطنتی کویت بوده است. در 1752 هنگامی که در اروپا عصر حکومت های استبدادی آزاد از تعصب در حال ظهور بود، مردی به نام صباح ابن جابر امیر جمعیت عرب های بادیه نشین به نام  al-Utoob گردید.

آنچه اورا به قدرت رسانده بود نه جنایت بود، نه انقلاب و نه جنگ، بلکه او را به این مقام انتخاب کرده بودند. فرزندان او تحت نام الصباح همچنان تا به امروز حکومت کویت را در اختیار دارند و  همچنان ضعف درخور توجهی برای دادن اجازه انتخاب به مردم خود را حفظ کرده اند.

کویت اولین مجلس قانون گذاری خود را در 1938 انتخاب کرد و پس از استقلال در 1961 یک مجمع قانون اساسی برگزیده شد. به دنبال آزادی کویت از عراق در 1991  مردم این کشور یک مجلس قانون گذاری ملی جدید را انتخاب کردند. دو سال قبل از آن نیز برای اولین بار به زنان اجازه دادن رای در انتخابات داده شده بود. اعضای مجلس قانون گذاری ملی گاهی برای مدت چندانی در مقام خود باقی نمی مانند. البته علت آن بی لیاقی آنها نیست، بلکه برعکس به این جهت است که دولتی که قوه اجرایه را در اختیار دارد آنها را بیش از حد لازم شایسته می بیند. مجلس قانون گذاری در کویت تنها مرجع مسئول برای تصویب قوانین است و تعین می کند که حقوق امیر چه اندازه باید باشد و دارای این اختیار است که وزرا را مورد پرسش قرار داده و آنها را از مقام خود خلع کند، در واقع امتیازی که به طور گسترده از آن استفاده می شود.  

کویت دموکراتیک ترین کشور در جهان عرب است

امیر کویت در 17 ماه می سال جاری خواهان انتخابات جدید گردید و علت آن البته این بود که وی پیش از آن مجلس ملی را در ماه مارچ و به دنبال یک بن بست چند ماهه سیاسی منحل کرده بود و به این ترتیب یک مبارزه انتخاباتی پرشور به راه افتاد. اقدماتی به انجام رسید و مسئولان حوزه های انتخاباتی از نو گزینش شدند تا برای رهبران قبیله ای بسیار مرتبط با هم تاثیر و دخالت در انتخابات و تقلبات احتمالی را دشوار تر شود. پوشش بسیار گسترده ای از طریق تلویزیون و روزنامه ها در باره نامزدهای انتخاباتی به جریان افتاد که در میان آنها 27 زن نیز دیده می شد، یعنی آنچه هنوز هم در کشور همسایه کویت، عربستان سعودی که در واقع از مناطق بیابانی این کشور بود که پیشینیان اعراب بدوی حاکم بر کویت آمده اند غیر قابل تصور است. در قضاوت ناظران بین المللی این انتخابات کاملاً آزاد و منصفانه بود و بدون هرگونه مشکل به پایان رسید. 

اما موضوع اینجاست که چه کسی بالاخره به پیروزی رسید؟ همچون بیشتر انتخابات گذشته که در سالهای اخیر از قاهره گرفته تا ریاض و از مناطق فلسطینی تا بحرین به انجام رسیده است این اسلام گرایان بودند که فاتح گردیدند ـ در این مورد بخصوص سلفی ها، یعنی حامیان به شدت افراطی اسلام سیاسی در منطقه خلیج [فارس]. از جمله آنها حسن جوهر بود، نامزد مجلس ملی و کسی که با رضایت تمام در نشست افتتاحیه اظهار عقیده کرده بود که نه نفر از اعضای گروه او جلسه را از یک در ترک کرده اند زیرا از دری دیگر دو وزیر زن که دارای حجاب اسلامی هم بوده اند داخل شده اند.  به سخن خودش: « بعضی از ما ملاحظات خودمان را داریم  و دولت باید این را بپذیرد».

محقق علوم سیاسی به نام ناتان براون از بنیاد کارنگی برای صلح بین المللی در واشنگتن پیش بینی می کند که « مجلس نمایندگی جدید احتمالاً مناقشه برانگیزتر خواهد بود تا مجالس قبلی. بنابراین، نتیجه ی آن بن بست سیاسی ژرف تر میان دولت و مجلس در دموکراتیک ترین نظام خلیج [فارس] است. بحران سیاسی آرامی که از مدت ها پیش در کویت در حال به جوش آمدن بود زمان درازی است که تحت الشعاع مناقشه های خونبار تر و چشمگیر تری قرار گرفته است.  با این وجود باید پذیرفت که تهدید نسبت به یکی از برجسته ترین تجربیات منطقه خیال واهی نیست. »  

برای دهه های متمادی کویت پرجاذبه ترین کشور خلیج [فارس] بود، یعنی هدفی جالب توجه برای بانکداران و مهندسین و به همان اندازه برای کارگران میهمان از مصر، اندونزی و پاکستان. اکنون کویت موقعیت پیشین خود را چه به لحاظ سیاسی و چه اقتصادی از دست داده است و بسیاری هستند که تصور می کنند یکی از دلایل اصلی چنین وضعیتی دموکراسی است.

بازرگانی 57 ساله به نام یاسین الشماری یکی از آن کسانی است که این گونه می اندیشد. در نگاهی به گذشته او با دیدی تحقیر آمیز به مجلس ملی می نگرد، به یکی از زیباترین ساختمان های مجلس نمایندگی در جهان که در دهه 1970 توسط معمار دانمارکی جورن اوتزون ساخته شده است. الشماری غرولندکنان می گوید: « مکانی برای تلف کردن وقت ». او نیز مانند بسیاری از هم میهنانش با حسرت به دبی، دوحه و ابوذبی می نگرد، مکان هایی که شیخ های حاکم نیازی ندارند که ابداً نگران مجلس قانون گذاری یا مخالفان سیاسی باشند.

کویت همچنان به بودن یک کشور ثروتمند ادامه می دهد، و این کم انگاری خواهد بود که طبقه متوسط آن را صرفاً به عنوان پیشرفته توصیف کنیم. درآمد ناخالص متوسط حدود 2/1 میلیون شهروند واقعی کویت جایی میان سوئیس و آلمان قرار می گیرد. این کشور در برابر تهدید چند دستگی های دینی و قومی مانند عراق یا لبنان قرار ندارد. مردم کویت هنوز هم شدیداً سپاسگزار ایالات متحده هستند که 17 سال پیش آنها را از اشغال نظامی صدام حسین آزاد کرد.

اگر دموکراسی در حال رفتن به سوی روزگار دشواری در کشوری مانند کویت است که به طور کامل از نعمت رونق اقتصادی، ثبات و تساهل سیاسی برخوردار است پس در نقاط دیگر جهان اسلامی چه چیز در انتظار آن می باشد؟ دموکراسی در ایران چه آینده ای خواهد داشت، کشوری که مجلس آن صحنه ی مباحثات پرشور است اما [به تنهایی] چیزی را در کشور تعین نمی کند، در اندونزی که در آن شکل میانه رویی از اسلام و نظامی نسبتاً دموکراتیک وجود دارد، و در منطقه خلیج [فارس] و شمال آفریقا که در آنها قبیله ها و خانواده ها در جای احزاب و اتحادیه های کارگری حکومت می کنند چه؟ 

ایالات متحده که از زمان حمله های یازده سپتامبر 2001 برقراری دموکراسی در خاورمیه را ستایش می کند وضعیت را برای پرچمداران اصلاحات سیاسی در اینجا و کشورهای همسایه دشوارتر ساخته است. یکی از فعالان حقوق بشر عربستانی (Ibrahim Mukaitib) می گوید: « از زمان سقوط عراق واژه ی دموکراسی طعم رادیواکتیو پیدا کرده است. » او می گوید که سعودی های تحصیل کرده نزد او می آیند و این پرسش را مطرح می کنند که چرا دموکراسی پارلمانی از قرار معلوم از نظام های دیگر سیاسی بهتر باشد آنهم در همان حالی که دولت های دموکراتیک مانند ایالت متحده و بریتانیای کبیر دچار این اشتباه عظیم می شوند و عراق را اشغال می کنند؟

نیازی به گفتن ندارد که جنگ بر علیه تروریسم و این استنباط فراگیر در غرب که اسلام و تروریسم یکی هستند به پیشرفت اعتبار دموکراسی در جهان اسلامی کمکی نمی کند. با وجودی که طبقه متوسط در ترکیه، سرآمدان کشورهای خلیج [فارس] یا دانشجویان ایران با جهادگرایان القاعده نقاط اشتراک اندکی دارند، اما سنت دینی مبتنی بر 1400 سال تاریخ اسلام نیروی یکدست کننده ای است که بالاتر و فراتر از تفاوت میان آنها قرار می گیرد.

آنها همچنین در احساسی از تندی نسبت به این واقعیت سهیم اند که سخن از « آوردن دموکراسی به خاورمیانه » به عنوان پیامدی از این رویداد که طرف اشتباه در انتخابات پیروز شد متوقف گردید. این همان موردی بود که در 2006 با پیروزی حماس در مناطق فلسطینی بوقوع پیوست و کمی پیش از آن نیز با توانایی اخوان المسلمین در چهاربرابر کردن تعداد کرسی های خود در مجلس مصر. باید به خاطر آورده شود که دموکراسی گاهی کسانی را به قدرت می رساند که دموکرات نیستند، و این تنگنایی است که البته در تاریخ اروپا تازگی ندارد. اکنون از آن وجد و شادی که در غرب با انقلاب سدر لبنان به راه افتاد و همچنین با حضور انبوه شرکت نندگان در اولین انتخابات پس از جنگ در عراق در 2005 دیگر خبری نیست. 

نتیجه ی آن حمایت مجدد از شیوه حکومت استبدادی نظیر آنچه توسط رئیس جمهور مصر حسنی مبارک، رئیس جمهور تونس زین العابدین بن علی و عبدالله دوم پادشاه مصر به انجام می رسد بود. عقیده این حکام این است که یقیناً دموکراسی چیز خوبی است. لیکن این نظام حکومتی با خودش آشوب را نیز به همراه می آورد که باید از آن جلوگیری نمود. این همان درسی است که باید از عراق آموخت و برای آنها مسئله اصلی این است که باید ثبات کشور مقدم بر دموکراسی باشد.

چگونه است که هیچکدام از 22 کشور عربی واقعاً دموکرات نیست و اینکه یافتن دموکرات های واقعی در ترکیه، پاکستان و بنگالدش دشوار تر است تا هرجای دیگر؟ آیا طبق معمول مقصر اصلی این وضع طبقه متوسط ضعیف، نظام بسیار بد آموزشی و فقدان سنتی است که تفاوت های سیاسی را مورد پذیرش قرار می دهد؟ یا این که اسلام و دموکراسی به طور بنیادین با هم ناسازگار هستند؟  

ادامه دارد . . .

http://www.spiegel.de/